phrapacceka.info

มุนี ผู้ศึกษาอยู่ในข้อปฏิบัติของมุนี เพราะพระคุณเจ้ารูปนี้ได้ข้ามมหาสมุทรคือสังสารวัฏ ซึ่งผู้ที่ข้ามได้แล้วปราศจากความเศร้าโศกเที่ยวไป๙๗ มุนี ได้แก่ อาคาริกมุนี อนาคาริกมุนี เสขมุนี อเสขมุนี และพระปัจเจกมุนี ผู้ศึกษาอยู่ในข้อปฏิบัติของมุนี คือ ศึกษาในโพธิปักขิยธรรม ข้อปฏิบัติอันเป็น บุรพภาค ข้ามสงสารวัฏ หมายถึง การเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภพต่าง ๆ คือ การเวียนว่ายตายเกิด เรียกอีกอย่างว่า วัฏสงสาร๙๘ ดังนั้น พระปัจเจกพุทธเจ้า จึงหมายถึง พระปัจเจกมุนี ผู้ปฏิบัติโพธิปักขิยธรรม คือธรรมอันเป็นฝักฝ่ายแห่งความตรัสรู้๙๙ ๒. มุรัตถวิลาสินี อรรถกถาขุททกนิกาย พุทธวงศ์ กถาปรารภคัมภีร์ ท่านพระสังคีติกาจารย์ ทั้งหลาย กล่าวถึงพระปัจเจกพุทธเจ้า ว่า ท่านทั้งหลาย จงนมัสการพระศาสดา ผู้ประกอบด้วยพระคุณทุกอย่าง ประกอบด้วยองค์คุณทั้งปวง เป็นพระมหามุนี มีพระกรุณา เป็นนาถะของโลก๑๐๐

ดังนั้น ในคัมภีร์พระอรรถกถา พระปัจเจกพุทธเจ้าจึงหมายถึง พระปัจเจกมุนี, มหามุนี พระปัจเจกพุทธฤาษี และ พระปัจเจกพุทธรัตนะ สรุป ความหมายของคำว่า พระปัจเจกพุทธเจ้า มาจากคำบาลีว่า ปจฺเจกพุทฺธ แยก ศัพท์เป็น ปจฺเจกและ พุทฺธ มีความหมายว่า พระพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง เฉพาะผู้เดียว นักปราชญ์ทั้งหลายได้ให้ความหมายของพระปัจเจกพุทธเจ้าไว้ว่า ปัจเจกพุทธะ คือ พระพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้ด้วยพระองค์เอง หรือเฉพาะพระองค์เดียว, พระพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้เอง แต่ไม่ สั่งสอนผู้อื่น, พระพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้ เป็นอิสระ ไปไหนมาไหนตามลำพัง, พระปัจเจกพุทธเจ้า คือ ๑ ใน ถูปารหบุคคล ๔, พระผู้ตรัสรู้พระองค์เดียว, ท่านผู้ตรัสรู้เฉพาะตัว มิได้สั่งสอน หรือประดิษฐานศาสนาขึ้น, ผู้ตรัสรู้ได้เอง แต่ไม่ได้ตั้งศาสนา, พระพุทธเจ้าพวกหนึ่ง ที่ตรัสรู้ เฉพาะตัว มิได้สั่งสอนผู้อื่น, พระพุทธเจ้าประเภทหนึ่ง ซึ่งบรรลุธรรมเช่นเดียวกับ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ตรัสรู้เฉพาะตัว ไม่ทรงประกาศความรู้นั้นแก่มนุษย์ และไม่ทรงเป็น พระสัพพัญญูพุทธเจ้า ดำรงชีพอยู่อย่างสันโดษและโดดเดี่ยว [...]